Nola funtzionatzen du D'Hondt legeak, modu errazean?

Probintziako baliozko botoen %3 baino gutxiago lortu dituzten hautagaitzak baztertzen dira. Gainerakoen botoak 1, 2, 3… zenbakiez zatitzen dira, eserleku kopurura iritsi arte, eta eserlekuak zatidura handienei esleitzen zaizkie. LOREGen 163. artikuluak arautzen du.

D'Hondt legeak alderdi handiei egiten die mesede?

Metodoak joera du boto gehien jasotako hautagaitzei boto-ehunekoa baino eserleku-ehuneko pixka bat handiagoa emateko, batez ere diputatu gutxi hautatzen dituzten probintzietan. Eserleku asko dituzten probintzietan banaketa proportzionaltasunetik hurbilago dago.

Zenbat diputatu hautatzen ditu probintzia bakoitzak 2026an?

Deialdiko 806/2026 Errege Dekretuaren eranskinak finkatzen du. Adibidez, Madrilek 38 hautatzen ditu, Bartzelonak 32, Valentziak (Valencia/València) 16, Alacantek (Alicante/Alacant) eta Sevillak 12, Malagak 11, Soriak 2, eta Ceutak eta Melillak 1 bana. Guztira 350 dira.

%3a estatu mailan kalkulatzen da?

Ez. LOREGen 163.1.a artikuluak barruti bakoitzean aplikatzen du: hautagaitza batek probintzia horretan emandako baliozko botoen %3 behar du gutxienez, boto zuriak barne.

Zer gertatzen da bi alderdik zatidura berean berdinketa egiten badute?

Eserlekua boto guztira gehien dituen hautagaitzarentzat da. Boto guztietan ere berdinduta badaude, lehen berdinketa zozketaz ebazten da eta hurrengoak txandaka (LOREGen 163.1.d art.).

D'Hondt legea erabiltzen da Senatuan?

Ez. Senatuan hautesle bakoitzak hiru hautagai arte markatzen ditu probintzietan (gutxiago uharte batzuetan, Ceutan eta Melillan), eta boto gehien dituztenak ateratzen dira hautatuta, LOREGen 166. artikuluaren arabera.

D'Hondt legea: nola funtzionatzen duen, adibidea eta eserlekuak probintziaka 29N

"D'Hondt legea" Kongresuko eserlekuak probintzia bakoitzean banatzeko metodoa da. Ez da lege bereizi bat: Hauteskunde Araubide Orokorraren Lege Organikoaren (LOREG) 163. artikuluan jasotako kalkulu-arau bat da, eta Victor D'Hondt jurista belgikarraren izena darama. Gida honetan azaltzen dizugu nola funtzionatzen duen, adibide oso batekin, eta probintzia bakoitzak zenbat diputatu hautatzen dituen 2026ko azaroaren 29an.

Kongresuko eserlekuak: 350, probintzien artean banatuak

D'Hondt aplikatu aurretik, leku bakoitzean zenbat eserleku banatzen diren jakin behar da. LOREGen 162. artikuluak finkatzen du:

Kongresuak 350 diputatu ditu.
Probintzia bakoitzak hasierako 2ko gutxienekoa du.
Ceutak eta Melillak diputatu 1 hautatzen dute bakoitzak.
Gainerako 248ak probintzien artean banatzen dira, biztanleriaren arabera.
Deialdi-dekretuak adierazi behar du barruti bakoitzak zenbat diputatu hautatzen dituen.

Probintzia bakoitza barruti independente bat da. Probintzia bateko botoak ez zaizkio beste bateko botoei gehitzen.

Kongresuko eserlekuak probintziaka 2026an

29N hauteskundeetarako, banaketa urriaren 5eko 806/2026 Errege Dekretuaren eranskinean dago, urriaren 6ko BOEn argitaratua:

Diputatuak	Barrutiak
38	Madril
32	Bartzelona
16	Valencia/València
12	Alicante/Alacant, Sevilla
11	Malaga
10	Murtzia
8	Balears (Illes), Bizkaia, Cádiz, Coruña (A), Palmas (Las)
7	Asturias, Granada, Pontevedra, Santa Cruz de Tenerife, Zaragoza
6	Almería, Córdoba, Gipuzkoa, Girona, Tarragona, Toledo
5	Badajoz, Kantabria, Castellón/Castelló, Ciudad Real, Huelva, Jaén, Nafarroa, Valladolid
4	Albacete, Araba/Álava, Burgos, Cáceres, León, Lleida, Lugo, Ourense, Errioxa (La Rioja), Salamanca
3	Ávila, Cuenca, Guadalajara, Huesca, Palencia, Segovia, Teruel, Zamora
2	Soria
1	Ceuta, Melilla

Guztira 350 dira. Prozesuaren datak 29N hauteskundeen egutegian dituzu.

D'Hondt legea: nola funtzionatzen duen urratsez urrats

LOREGen 163.1 artikuluak honela deskribatzen du metodoa:

%3ko muga. Ez dira kontuan hartzen barrutian emandako baliozko botoen %3 gutxienez lortu ez duten hautagaitzak. Baliozko botoen artean boto zuriak daude.
Ordenatu. Gainerako hautagaitzen botoak handienetik txikienera ordenatzen dira.
Zatitu. Hautagaitza bakoitzaren botoak 1, 2, 3… zenbakiez zatitzen dira, probintziako eserleku kopurura iritsi arte.
Esleitu. Eserlekuak zatidura handienentzat dira, handienetik txikienera.
Berdinketak. Bi zatidura berdinak badira, boto guztira gehien dituen hautagaitzak irabazten du. Botoetan ere berdinduta badaude, lehen berdinketa zozketaz ebazten da eta hurrengoak txandaka.
Hautagaiak. Hautagaitza bakoitzaren eserlekuak bere hautagaiei esleitzen zaizkie, zerrendan agertzen diren ordenaren arabera.

Ceutan eta Melillan ez da D'Hondt aplikatzen: diputatu bakarra hautatzen dutenez, boto gehien dituen hautagaiak irabazten du (163.2 art.).

D'Hondt legea: adibidea, 6 eserlekuko probintzia batekin

Imajinatu 6 diputatu hautatzen dituen probintzia asmatu bat. Bost hautagaitza asmatu aurkezten dira: A, B, C, D eta E.

	Botoak	Baliozko botoen %
A	40.000	%40,0
B	27.000	%27,0
C	15.000	%15,0
D	11.000	%11,0
E	2.600	%2,6
Zuriak	4.400	%4,4
Baliozko botoak	100.000

1. urratsa: %3a aplikatu

100.000ren %3a 3.000 boto dira. E-k 2.600 ditu; beraz, banaketatik kanpo geratzen da. A, B, C eta D geratzen dira.

2. urratsa: 1, 2, 3… zenbakiez zatitu, 6ra arte

	÷1	÷2	÷3	÷4	÷5	÷6
A	40.000	20.000	13.333	10.000	8.000	6.667
B	27.000	13.500	9.000	6.750	5.400	4.500
C	15.000	7.500	5.000	3.750	3.000	2.500
D	11.000	5.500	3.667	2.750	2.200	1.833

(Zatidurak biribilduta daude.)

3. urratsa: 6 zatidura handienak esleitu

A: 40.000
B: 27.000
A: 20.000
C: 15.000
B: 13.500
A: 13.333

Hurrengo zatidura D-rena litzateke (11.000), baina ez da eserlekurik geratzen.

Emaitza: A 3 eserleku, B 2, C 1, D 0, E 0.

Zer erakusten du adibideak

	Botoen %	Eserlekuen %
A	%40	%50 (6tik 3)
B	%27	%33 (6tik 2)
C	%15	%17 (6tik 1)
D	%11	%0

D eserlekurik gabe geratzen da, botoen %11rekin. 2.334 boto gehiago (13.334 guztira) nahikoak izango zituen A-ren azken zatidura gainditzeko, gainerakoa aldatu ez balitz. Eserleku gutxi daudenean, bakoitzaren "prezioa" altua da eta legezko %3ak ia ez du garrantzirik: hemen, sartzeko benetako muga %11tik gora egon zen.

D'Hondt legea: nori egiten dio mesede

Ikuspegi matematikotik, D'Hondt metodoak joera du probintzia bakoitzean boto gehien jasotako hautagaitzei boto-ehunekoa baino eserleku-ehuneko pixka bat handiagoa emateko. Hori gertatzen da adibidean.

Efektu hori barrutiaren tamainaren araberakoa da neurri handi batean:

Diputatu gutxi (2, 3, 4 edo 5) hautatzen dituzten probintzietan, banaketa proportzionaltasunetik urrunago dago eta zaila da hautagaitza txikiak sartzea.
Eserleku asko dituzten probintzietan, Madrilen (38) edo Bartzelonan (32) kasu, banaketa boto-ehunekoetatik hurbilago dago, eta %3ko mugak erabaki dezake hautagaitza bat sartzen den ala ez.

Gainera, probintzia bakoitzeko 2 diputatuko gutxienekoaren ondorioz, biztanle gutxien dituzten probintziek biztanleko diputatu gehiago hautatzen dituzte biztanle gehien dituztenek baino.

Kasu bakoitzean zein hautagaitza ateratzen den irabazle probintzia bakoitzeko benetako botoen araberakoa da. Metodoak ez dio ideologia jakin bati mesede egiten.

D'Hondt legea Espainian: boto zuriak, baliogabeak eta Senatua

Boto zuria: baliozko botoa da %3a kalkulatzeko, baina ez du eserlekurik jasotzen. Boto zuria: nori egiten dio mesede gidan azaltzen dugu.
Boto baliogabea eta abstentzioa: ez dira kontuan hartzen ez %3rako ez banaketarako. Ikusi aldeak boto baliogabea, zuria edo abstentzioa gidan.
Senatua: ez du D'Hondt erabiltzen. Hautesle bakoitzak hiru hautagai arte markatzen ditu probintzietan (bi Gran Canarian, Mallorcan, Tenerifen, Ceutan eta Melillan, eta bat gainerako uharteetan), eta boto gehien dituztenak ateratzen dira (LOREGen 166. art.).

Aurreko hauteskundeetako emaitzak eta banaketak Barne Ministerioaren Infoelectoral webgunean kontsulta ditzakezu.

Bozkatu aurretik

D'Hondt ulertzeak emaitzak interpretatzen laguntzen du, baina ez dizu ezer esaten zer bozkatu. Zure ideiak alderdi bakoitzaren proposamenekin alderatu nahi badituzu, hauteskunde-programak berrikus ditzakezu edo gure 29N afinitate-testa egin. Bat-etortzeak erakusten dizkizu, inolako aukerarik gomendatu gabe.