Voto nulo, en branco ou abstención: diferenzas e como conta cada un o 29N

Votar en branco, votar nulo ou quedar na casa parecen tres formas de dicir "non me convence ninguén". Pero a lei trátaas de forma distinta, e cada unha ten un efecto diferente no reconto. Nesta guía explicámosche que fai nulo un voto, como se conta cada opción e que pasa co limiar do 3% e os escanos do Congreso, cun exemplo numérico.

Voto nulo, en branco ou abstención: resumo rápido

	Conta como participación?	É voto válido?	Inflúe no 3%?	Recibe escanos?
Voto a unha candidatura	Si	Si	Si	Si, se supera o 3% e obtén cocientes suficientes
Voto en branco	Si	Si	Si, elévao	Non
Voto nulo	Si	Non	Non	Non
Abstención	Non	Non	Non	Non

A base legal é o artigo 96 da LOREG, que define o voto nulo e o voto en branco, e o artigo 108.4, que di que para proclamar os electos "computaranse como votos válidos os obtidos por cada candidatura máis os votos en branco".

Diferenza entre votar en branco e nulo

Voto en branco. No Congreso, é o sobre que se mete na urna sen papeleta. No Senado, tamén o é a papeleta sen ningunha marca. A lei chámao "voto en branco, pero válido" (art. 96.5).

Voto nulo. É o voto que non se pode computar porque non cumpre os requisitos legais. Cóntase á parte como "papeleta nula" na acta da mesa (art. 97), pero non entra nos votos válidos.

Noutras palabras: os dous contan como participación, pero só o voto en branco forma parte do total sobre o que se calcula o 3%. Tes máis detalle na nosa guía voto en branco: a quen beneficia.

Voto nulo: exemplos segundo a lei

O artigo 96 da LOREG enumera os casos. Un voto é nulo se:

• Se emite en sobre ou papeleta que non é o modelo oficial.
• Se mete a papeleta sen sobre.
• O sobre contén máis dunha papeleta de candidaturas distintas.
• Na papeleta se modificaron, engadiron ou riscaron nomes de candidatos, ou se alterou a súa orde.
• Se introduciu calquera lenda ou expresión, ou calquera outra alteración voluntaria ou intencionada.
• O sobre presenta algunha desas alteracións (art. 96.4).
• No Senado, se marcan máis nomes dos permitidos: máis de tres nas provincias, máis de dous en Gran Canaria, Mallorca, Tenerife, Ceuta e Melilla, e máis dun no resto de illas (art. 96.3).

A Xunta Electoral Central aplica este artigo de forma estrita. A súa Instrución 12/2007 establece que debe considerarse nulo o voto en papeleta que presente "calquera tipo de alteración", incluídas "aspas, cruces, raias, expresións ou lemas, no anverso ou no reverso", ou se a papeleta "está rota ou rachada". A excepción son os casos en que a lei pide marcar algo, como as cruces do Senado.

O que non anula o voto

• Dúas papeletas iguais da mesma candidatura nun sobre: conta como un só voto válido (art. 96.1).
• Sobre baleiro: non é nulo, é voto en branco (art. 96.5).

Como se conta cada opción

Ao pechar a mesa, o presidente anuncia en voz alta o número de electores, de votantes, de papeletas nulas, de votos en branco e de votos a cada candidatura (art. 97). Con eses datos:

• Votantes = votos a candidaturas + votos en branco + votos nulos.
• Votos válidos = votos a candidaturas + votos en branco.
• Abstención = electores do censo que non votaron.

Para o reparto de escanos do Congreso, o artigo 163.1.a exclúe as candidaturas que non cheguen ao 3% dos votos válidos da circunscrición. Despois aplícase o método D'Hondt só entre as candidaturas que superan ese limiar. Nin o voto en branco, nin o nulo, nin a abstención reciben escanos. Explicámolo paso a paso en como funciona a lei D'Hondt.

Exemplo con números

Unha provincia ficticia ten 200.000 persoas no censo. O día das eleccións:

• Abstéñense 60.000.
• Votan 140.000: 135.000 a candidaturas, 3.000 en branco e 2.000 nulos.

Votos válidos: 135.000 + 3.000 = 138.000. Limiar do 3%: 4.140 votos.

Unha candidatura ficticia, X, ten 4.150 votos. Supera o limiar e entra no reparto.

Agora cambiemos unha soa cousa cada vez:

1. Os 2.000 votos nulos fosen en branco. Votos válidos: 140.000. Limiar: 4.200. X, con 4.150, queda fóra.
2. 2.000 persoas que se abstiñan votan nulo. Votos válidos: seguen sendo 138.000. Limiar: 4.140. X segue dentro. Só sobe a participación.
3. 2.000 persoas que votaron nulo se abstivesen. Os votos válidos non cambian e o resultado é o mesmo. Só baixa a participación.

Conclusión do exemplo: para o reparto de escanos, o voto nulo e a abstención teñen o mesmo efecto. O voto en branco diferénciase porque eleva o limiar do 3%. Ese efecto só decide algo se unha candidatura está xusto no límite e nunha provincia con suficientes escanos para que ese 3% lle dea representación.

Voto nulo: a quen beneficia

A ninguén de forma directa. Non lle suma votos a ningunha candidatura nin cambia o limiar. O seu efecto sobre os escanos é igual ao de non votar. A diferenza é que queda rexistrado: o número de votos nulos aparece nos resultados oficiais, que podes consultar en Infoelectoral, do Ministerio do Interior.

Hai que ter en conta que un voto nulo pode ser intencionado ou un erro. No reconto non se distingue entre un e outro.

Abstención: a quen beneficia

A abstención non beneficia por si mesma ningunha candidatura concreta. Como os escanos se reparten entre os votos emitidos, cada persoa que se abstén fai que pesen un pouco máis os votos de quen si vota.

Iso favorece uns partidos ou outros? Depende de quen se absteña en cada provincia e de que votaría. Non hai unha regra xeral, e calquera afirmación nese sentido é unha estimación, non unha consecuencia da lei.

Se vas votar, revisa isto

Para que o teu voto non acabe sendo nulo por erro: usa o sobre e a papeleta oficiais, non escribas nin marques nada na papeleta do Congreso, e no Senado non marques máis candidatos dos permitidos. Se votas por correo ou desde o estranxeiro, segue as instrucións das nosas guías de voto por correo e voto CERA. Se che tocou formar mesa, a de membro de mesa explícache o reconto.

Votar unha candidatura, en branco, nulo ou absterse son decisións persoais. Se queres ver con que propostas coincides antes de decidir, proba o noso test de afinidade do 29N ou consulta os programas electorais. Non che di que votar; só che axuda a comparar.